نگاهی عمیق به پدیده بیشاظهاری ارزش کالا در گمرک
در عرصه تجارت بینالملل و واردات، موضوع ثبت صحیح ارزش کالا در اظهارنامههای گمرکی اهمیت بیبدیلی دارد؛ چراکه هرگونه کژتابی در این زمینه میتواند تبعات حقوقی و اقتصادی گستردهای به دنبال داشته باشد. یکی از چالشهای جدی این حوزه، پدیده "بیشاظهاری ارزش" است که اغلب تحت عنوان بیشبود ارزش کالا شناخته میشود و میتواند به شکل عمدی یا غیرعمدی در معاملات تجاری رخ دهد.
بیشاظهاری، فراتر از یک خطای ساده در اعلام قیمت کالا، به معنای ارائه اطلاعات نادرست و اغلب با انگیزههای اقتصادی غیرقانونی است که به منظور بهرهمندی از شرایط ویژه نظام ارزی یا سایر امتیازات در فرآیندهای گمرکی صورت میگیرد. این رفتار علاوه بر ایجاد مشکلات برای فعالان بازار، موجبات تضییع منابع ملی و اختلال در نظام اقتصادی کشور را فراهم میکند.
تعریف و مکانیزم تشخیص بیشاظهاری ارزش کالا
به طور مشخص، بیشاظهاری زمانی رخ میدهد که ارزش اعلام شده برای کالای وارداتی در مدارک گمرکی بسیار بالاتر از ارزش واقعی آن باشد. این موضوع در چارچوب سامانههای ارزیابی گمرکی مانند سامانه جامع ارزش گمرکی (TSC) که با تحلیل دادههای معاملات بینالمللی و اطلاعات بازار، ارزش منصفانه کالاها را تعیین میکنند، قابل ردیابی و تشخیص است.
گمرک با تطبیق ارزش اظهار شده توسط واردکننده با ارزش تایید شده در سامانههای تخصصی، صحت اطلاعات را ارزیابی میکند و در صورت مشاهده ناهماهنگیهای قابل توجه، موضوع را به عنوان تخلف در نظر میگیرد.
علل و انگیزههای پشت پرده بیشاظهاری در واردات
اختلاف نرخ ارزهای رسمی و آزاد در نظام چندنرخی ارزی کشور باعث شده است فرصتهایی برای سودجویی ناشی از ارائه ارزشهای غیرواقعی کالا فراهم شود. بسیاری از واردکنندگان با هدف دریافت ارز دولتی یا نیمایی به میزان بیشتری نسبت به نیاز واقعی خود و با نرخ ترجیحی، ارزش کالاهای وارداتی را به صورت بیش از حد واقعی ثبت مینمایند.
برای مثال، کالایی که ارزش واقعی آن 100 دلار است، از طریق بیشاظهاری به 150 دلار اعلام شده و واردکننده با نرخ ارزی پایینتر، مبلغ بیشتری ارز دریافت میکند و از این تفاوت نرخی کسب سود نامشروع میکند. این عمل نه تنها تخلف قانونی است، بلکه به تضعیف منابع ارزی کشور و ایجاد نابرابری در بازار دامن میزند.
علاوه بر جستجوی سود از اختلاف نرخ ارز، اهداف دیگری نیز برای بیشاظهاری مشاهده میشود که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پنهانسازی واقعیات مالی و جریانهای سرمایه
- تسهیل خروج غیرقانونی ارز یا پولشویی
- دریافت تسهیلات و امتیازات گمرکی بیشتر از میزانی که مستحق آن هستند
پیامدهای حقوقی و مجازاتهای اعمال شده علیه بیشاظهاری
بر اساس مقررات گمرکی، بیشاظهاری ارزش کالا به عنوان تخلف شناخته میشود و متخلفان با مجازاتهای متناسب روبرو خواهند شد. میزان جریمه نقدی معمولا براساس درصدی از تفاوت ارزش اظهار شده و ارزش واقعی کالا تعیین میشود که این درصد میتواند از 10 درصد تا صد درصد مابهالتفاوت باشد.
در مواردی که سوءنیت و قصد قاچاق یا خروج سرمایه به صورت نظاممند و گسترده اثبات شود، مجازاتها شدت مییابند و علاوه بر جریمه، امکان مصادره کالا، محرومیت از دریافت خدمات گمرکی و پیگرد قضایی نیز وجود دارد.
شیوههای قانونی اعتراض به تشخیص بیشاظهاری
چنانچه صاحبان کالا بر این باور باشند که تشخیص گمرک درباره بیشاظهاری اشتباه است، مسیرهای قانونی و رسمی برای اعتراض در دسترس است. فرایند اعتراض شامل مراحل زیر است:
- ثبت اعتراض کتبی و ارائه مستندات مستدل مانند فاکتورهای خرید، اسناد بانکی، قراردادها، کاتالوگها و گواهی مبدا
- بررسی اولیه توسط دفتر ارزش گمرک
- ارجاع موضوع به کمیسیون بدوی در صورت رد اعتراض
- تجدید نظرخواهی در کمیسیون تجدیدنظر ظرف مدت مقرر
- طرح شکایت نهایی در مراجع قضایی مانند دیوان عدالت اداری
دریااکسپرس ضمن درک اهمیت این موضوع در مسیرهای حمل و نقل بینالمللی خود، با ارائه خدمات جامع از جمله ترخیص کالا، بیمه و مشاوره تخصصی، در کنار شما خواهد بود تا اطمینان حاصل شود که فرایند واردات با کمترین دغدغه و ریسک قانونی پیش رود.
تأثیرات کلان اقتصادی بیشاظهاری روی نظام تجاری کشور
پدیده بیشاظهاری علاوه بر تبعات حقوقی، اثرات نامطلوبی بر ساختار اقتصادی و تجاری کشور دارد که عمده آنها شامل موارد زیر است:
- کاهش شفافیت در نظام ارزی و گمرکی
- کاهش منابع ارزی و تضعیف تبدیل ارز
- ایجاد فضای ناعادلانه رقابت برای فعالان اقتصادی سالم
- کاهش اعتماد سرمایهگذاران داخلی و خارجی به نظام تجاری
- ضربه خوردن تولید داخلی و رشد اقتصادی
با توجه به اهمیت موضوع، لازم است نظارتهای مستمر و سازوکارهای پیشگیرانه توسط متولیان گمرکی و اقتصادی کشور تقویت گردد تا سلامت نظام تجارت و اقتصاد تضمین شود.
نقش و خدمات دریااکسپرس در تسهیل فرایندهای لجستیکی و گمرکی
دریااکسپرس با داشتن بیش از دو دهه سابقه درخشان در حوزه حمل و نقل و لجستیک بینالمللی در مسیر چین، دبی و ایران، به عنوان یک شریک مطمئن برای واردکنندگان و صادرکنندگان شناخته میشود. این شرکت تخصصی با ارائه خدمات حمل دریایی، هوایی و زمینی، انبارداری در مبادی مهم، خدمات ترخیص کالا، بیمه بار و سیستم محاسبه آنلاین هزینه بارگیری، توانسته فرآیندهای پیچیده را به شکل شفاف و کارآمد مدیریت کند.
برای کسب اطلاعات بیشتر و استفاده از خدمات تخصصی دریااکسپرس، میتوانید از ابزار محاسبه هزینه حمل به آدرس https://darya.express/calculator/ استفاده کرده و یا با تیم پشتیبانی برای دریافت مشاوره مستقیم از طریق لینک https://darya.express/contact/ ارتباط برقرار نمایید.
با تکیه بر تجربه و تخصص، دریااکسپرس همواره در مسیر ارتقاء کیفیت خدمات لجستیکی و رفاه مشتریان خود گام برمیدارد.